Mevzuat Yorumları
- No: 7
- Yazar: Tercan GÜLMÜŞ
- Makale: ECRİMİSİL ALACAKLARININ UZLAŞMA USULÜYLE YENİDEN YAPILANDIRILMASI
- Tarih: 10.07.2009
- Dergi: ---
- İçerik:
ECRİMİSİL ALACAKLARININ UZLAŞMA USULÜYLE YENİDEN YAPILANDIRILMASI
(
Tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı arsa, arazi veya diğer taşınmazlar (Hazinenin özel mülkiyeti) ile kazanılması, bakımı, korunması, işletilmesi ve kullanılması özel kanun hükümlerine tabi olanlar hariç Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin (DHTA) yönetimi, Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün (MEG) görev ve yetkisi altında bulunmaktadır. Bu kapsamda, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar satış, devir, kiraya verme, trampa, irtifak hakkı tesisi, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması ve terk; Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler kiraya ve gerekli görülen hallerde kullanım izni verme; her iki nitelikteki yerler ise tahsis etme yöntemlerinden genellikle biriyle değerlendirilmektedir.
Türkiye genelinde 05.04.2008 tarihi itibariyle 55.591 adet DHTA (4.197.006.316 m2) ve Hazinenin özel mülkiyetinde 2.626.940 adet taşınmaz (144.373.488.473 m2) bulunmaktadır. Aynı yerlerin yönetim şekillerine göre dağılımı ise Tablo 1’de gösterilmiştir.
Tablo 1: Yönetim Şekilleri (05.04.2008)
Yönetim Şekli
Taşınmaz
Adedi
Yüzölçümü (m2)
Satış*
112.710
827.390.443
Devir*
11.630
1.151.320.822
Tahsis
362.729
60.741.660.121
Kira
16.517
189.321.620
İrtifak
7.821
154.320.324
* MEOP kaydındaki tahmini son 15 yılın satış ve devir verileridir.
Kaynak: MEG Bilgi İşlem Merkezi
Yönetim şekilleri arasında yer almamasına karşın, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile DHTA’lara yönelik işlemlerde ecrimisil ile ilgili olanların yoğunluğu oldukça fazladır. Ecrimisil genel olarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 75. maddesi ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) 84-88. maddelerinde düzenlenmiş olup bazı kanunlarda ecrimisille ilgili özel hükümler de bulunmaktadır. Bu yasal ve idari düzenlemeler ışığında ecrimisil, kanunlardaki özel hükümlerle tanınan tasarruf hakları dışında, gerçek veya tüzel kişiler tarafından MEG veya taşra teşkilatından (İdare) izin alınmaksızın Hazine taşınmazı veya DHTA’ya tasarruf edilmesi sebebiyle, aynı kişilerden İdarece talep edilen tazminat olarak tanımlanabilir.
Yönetmeliğin 4. maddesinde ise ecrimisilin; Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalden önceki hâliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak İdarece talep edilen tazminatı ifade ettiği belirtilmektedir.
İdareden izin alınmaksızın 05.04.2008 tarihi itibariyle toplam 595.215 gerçek ve tüzel kişi tarafından 295.020 (
Tablo 2: Tasarruf Biçimleri (05.04.2008)
Tasarruf
Biçimi
Adedi
Alanı (m2)
Bahçe
10.341
15.994.711
Bina ve Müştemilatı
2.754
2.618.576
Dükkân
2.545
375.480
Gecekondu
1.416
475.772
İşyeri
6.863
5.765.046
Mesken
80.078
37.278.502
Tarımsal Faaliyet
452.978
4.402.432.645
TOPLAM
556.975
4.464.940.732
DİĞER
38.240
2.008.849.953
GENEL TOPLAM
595.215
6.473.790.685
Kaynak: MEG Bilgi İşlem Merkezi
Yukarıdaki rakamlara göre, Hazine taşınmazları ile DHTA’lar toplamının %11,23’ünde izinsiz tasarruf söz konusudur. Son yıllarda, ecrimisil alacaklarında tahakkuk-tahsilât oranının azaldığı, ihtilafların ise arttığı belirtilmektedir. Bu kapsamda hem vatandaşla Devlet arasındaki ihtilafların uzlaşmayla giderilmesi hem de birikmiş ecrimisil alacaklarının tahsilâtlarının hızlandırılması amaçlanarak, 27.02.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5736 sayılı Bazı Kamu Alacaklarının Uzlaşma Usulü İle Tahsili Hakkında Kanunun 2. maddesiyle, ecrimisil borçlarının yeniden yapılandırılması imkânı getirilmiştir.
Yeniden yapılandırmadan yararlanmak için, ilgili kişinin 30.04.2008 tarihine kadar taşınmazın bulunduğu yerdeki defterdarlık veya malmüdürlüğüne yazılı olarak başvurması gerekmektedir. Bu düzenlemeyle getirilen esas ve usuller ise aşağıda açıklanmıştır.
A. YENİDEN YAPILANDIRMA ve BU KAPSAMDAKİ ECRİMİSİLLER
01.07.2007 tarihinden önce tebliğ edildiği halde, ilgilisi tarafından İdare veya vergi dairesine/gelir servisine 27.02.2008 tarihi itibariyle kısmen veya tamamen ödenmeyen ecrimisil borçları, yeniden yapılandırmaya konu olabilecek ve bu kapsamdaki ecrimisiller İdare ve Yönetmeliğe göre oluşturulacak komisyonca (Komisyon) yeniden tespit ve takdir edilerek belirlenecektir.
Kısmen ödemenin (dolayısıyla taksitlendirildiği halde taksitlerden birinin ödenmemesi nedeniyle tamamı muaccel hale gelen ecrimisil alacakları dâhil) söz konusu olduğu hallerde:
Yeniden tespit edilen bedel, kısmen ödenen miktardan (ecrimisil anapara ve gecikme zammı dahil);
· Fazla ise uzlaşma tutanağı aradaki fark üzerinden düzenlenecek,
· Az ise herhangi bir iade ve mahsup söz konusu olmaksızın ecrimisil alacağının takibinden vazgeçilecektir.
Vergi dairelerine/gelir servislerine intikal ettirilen ecrimisillere ilişkin tahsilât bilgilerinin, bu birimlerce ilgili defterdarlık veya malmüdürlüklerine uzlaşmaya varılıncaya kadar hızlı bir şekilde iletilmesi büyük önem taşımaktadır. Zira bu sayede, uzlaşmanın doğru bilgilere göre sonuçlandırılması mümkün olacaktır.
27.02.2008 tarihinden önce taksitlendirilip ödenmekte olan ecrimisil borçlarının kalan miktarları, yeniden belirlenmeksizin sadece taksitlendirilecektir.
Taksitlendirilecek ecrimisil borçları için, miktar yönünden bir kısıtlama bulunmamaktadır.
B. UZLAŞMA
Yeniden belirlenen ecrimisiller, takdir tarihinden itibaren 15 gün içinde ilgilisine elden veya iadeli taahhütlü mektupla tebliğ edilecek, mektubun postaya verilmesini takip eden 7. gün tebliğ tarihi sayılacaktır.
İlgili kişinin, takdir edilen bedel ile varsa ecrimisil veya takip işlemlerine karşı açtığı davalardan vazgeçmeyi kabul etmesi ve tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde İdareye başvurup İdarece hazırlanacak uzlaşma tutanağını imzalayarak davalardan feragat ettiğine ilişkin dilekçeyi aynı gün İdareye vermesi halinde, uzlaşma sağlanacaktır.
Uzlaşma tutanağı, biri ilgilisine verilmek, biri ilgili vergi dairesi veya gelir servislerine gönderilmek ve biri de dosyasında bulundurulmak üzere üç nüsha düzenlenecektir. Davalardan feragat dilekçesi ise, uzlaşmaya konu ecrimisile veya takip işlemlerine ilişkin varsa açılmış davalardan vazgeçildiğine dair biri ilgili mahkemeye, biri ilgili vergi dairesi veya gelir servisine gönderilmek ve biri de dosyasında bulundurulmak üzere üç nüsha olarak düzenlenecek ve feragat dilekçesi, uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihte İdareye verilecektir. Feragat dilekçesinin İdareye verildiği tarih, ilgili yargı merciine verildiği tarih sayılmakta olup 5 iş günü içerisinde İdarece ilgili yargı merciine gönderilmesi gerekmektedir.
C. ÖDEME ve TAKİP
Yeniden belirlenerek ya da belirlenmeksizin taksitlendirilen ecrimisil borçlarının, ilgili kişice talep edilmesi halinde ilk taksiti uzlaşma tutanağının düzenlendiği ayı takip eden aydan başlamak üzere en çok 18 ayda ve 18 eşit taksitte, taksit tutarlarının ise ilk taksit ödeme süresinin başlangıç tarihinden itibaren her ay ve kesri için ayrı ayrı binde iki oranında hesaplanacak faizle birlikte ödenmesi mümkündür.
Faiz miktarı, [taksit tutarı x ay sayısı x faiz oranı] formülüyle hesaplanacaktır. Formüldeki ay sayısı; ilk taksitin ödenmesi gereken ay (dahil) ile taksit ödemesinin yapılacağı cari ay (dahil) arasında geçen toplam ay sayısını ifade etmektedir.
Uzlaşma halinde ilgili kişiden, uzlaşmadan önceki ecrimisil borçları ve bu borçlara ait gecikme zamları tahsil edilmeyecektir.
Yeniden yapılandırma kapsamında taksitlendirilen ecrimisillerin, faizi ile birlikte taksitleri, ilgili vergi dairesi veya gelir servislerine ödenecektir. Bu nedenle uzlaşma tutanağının bir örneğinin, imzalandığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde İdarece ilgili vergi dairesi veya gelir servislerine gönderilmesi gerekmektedir.
Taksitler, ayın birinci günü ila son günü dahil ay içerisinde herhangi bir günde ödenebilecektir. Taksitlerin ödeme süresinin son gününün resmi tatile rastlaması halinde süre, tatili takip eden ilk iş gününe kadar uzayacaktır.
Mükellefler tarafından, ödeme planlarında yer alan taksitlerin, taksit ödeme aylarından önceki aylarda ödeme yapılmak istenilmesi halinde, ödeme planında ilgili taksit için öngörülen ödeme ayına göre hesaplanan binde ikilik faiz tutarı yerine, ödemenin yapıldığı ay itibarıyla binde ikilik faiz tutarının hesaplanması ve buna göre tahsilâtın yapılması gerekmektedir.
Uzlaşılan alacaklara ilişkin taksitlerin, süresinde ödenmemesi ya da eksik ödenmesi halinde;
i. Süresinde ödenmemiş veya eksik ödenmiş taksit tutarı, son taksit ödeme süresi sonuna kadar,
ii. Ödenmeyen ya da eksik ödenen taksitin son taksite ait olması halinde ise, bu tutara son taksiti izleyen ayın sonuna kadar,
her ay ve kesri için ayrı ayrı %5 oranında, tahsil tarihine kadar geçen süre için ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek ödeme emri tebliğine gerek kalmaksızın aynı Kanun hükümlerine göre cebren takip ve tahsil edilir.
Buna göre, süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarı için vergi dairelerince/gelir servislerince;
a) %5’lik zam tutarı = (toplam taksit tutarı x ay sayısı x faiz oranı),
b) Gecikme zammı tutarı = (gecikme zammına tabi alacak tutarı x süre x gecikme zammı oranı),
formülleriyle hesaplama yapılacaktır.
%5’lik zammın hesaplanmasında ay kesirleri tam ay olarak dikkate alınacaktır. Gecikme zamlarının hesaplanmasında ise 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
Taksitler süresinde ödendiği müddetçe, bu alacaklar için vergi dairesi veya gelir servisi tarafından takip işlemleri yapılmayacaktır. Ancak taksitlerin süresinde ödenmemesi halinde, aynı birimlerce takip işlemlerine, ödeme emri düzenlenmeksizin haciz varakasına istinaden başlanacaktır.
Tahsil edilmek üzere vergi daireleri veya gelir servislerine intikal ettirilmesine karşın, yeniden belirlenerek uzlaşmaya varılıp ilgilisi tarafından peşinen ödenen ecrimisil alacakları için, uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde ilgili vergi dairesi veya gelir servislerine bilgi verilmesi ve bildirim üzerine ilgili birimlerince takipten vazgeçilmesi gerekmektedir. Daha önce vergi dairesine veya gelir servisine intikal ettirilmiş ecrimisillerden, uzlaşmayla yeniden yapılandırılanlar defterdarlık ve malmüdürlüğünün bildirimi üzerine ilgili birimlerce terkin edilecektir.
27.02.2008 tarihinden önce ecrimisil nedeniyle tahsil edilmiş olan tutarların iadesi mümkün değildir.
D. TEMİNAT ve HACİZ
Taksitlendirmede herhangi bir teminat istenmeyecektir. Uzlaşma neticesinde borçları taksitlendirilen ilgili kişinin mal varlığına daha önce taksitlendirilen borçlar için tatbik edilmiş bulunan hacizler, bu malların bölünebilir nitelikte olması ve haczin devam edeceği malların kamu alacağını karşılayacak değerde olması halinde, yapılan ödemeler nispetinde kaldırılacaktır. Daha önce tatbik edilen hacizlerin kaldırılmasını isteyen mükelleflerin talepleri ise borcu karşılayacak tutarda teminat gösterilmesi suretiyle yerine getirilebilecektir. Aynı uygulama istihkak ve alacak hacizleri için de yapılacaktır.
E. SONUÇ
Yeniden yapılandırma ile birikmiş ecrimisil alacaklarının tahsilâtlarının hızlandırılması ve ihtilafların uzlaşmayla giderilmesi amaçlanmaktadır. Bu yöntemle toplam alacak miktarının ne kadarlık ya da yüzde kaçlık kısmının tahsil edilebileceği ise ancak gelecek aylarda açıklığa kavuşabilecektir. Bu kapsamda, yeniden yapılandırmaya yönelik işlemlerin 27.10.2008 tarihi itibariyle sonuçlandırılması gerekmekte olup, Maliye Bakanı bu tarihi iki ay sonrasına kadar uzatabilecektir.
Taksitlendirilecek ecrimisil borçları için miktar yönünden bir kısıtlama getirilmemiş olması, özellikle düşük tutarlı ecrimisiller nedeniyle iş ve işlem yükünü artıracağından, yeniden yapılandırmanın en önemli eksikliği olarak görülmektedir.
FOTO GALERİ
 Yeşilırmak Cad 11/9 Kızılay Çankaya/ ANKARA |
|
 312.4191780 312.4191780  312.4194829 |
|
 http://www.milliemlak.org  mekder@milliemlak.org |
